Diş Sararması Sebepleri ve Çözümü

diş sararması

Sarı dişler, kör edici beyaz gülümsemelerle “photoshop”lanmış imajlara alışkın olan görüntü takıntılı bir toplumda iyi gözükmezler. Peki sarı dişlerin sebebi nedir ve öncelikle bunun oluşumuna nasıl engel olunabilir?

Dişlerinizin beyazdan sarıya doğru yavaşça renk değiştirmesinin iki nedeni vardır. Birinci ve en bilinen sebep dişlerinizi direk lekeleyen yiyecek ve içeceklerdir ve daha sonra bu konudaki 8 suçluyu inceleyeceğiz.

İkinci ve daha az bilinen sebep ise dişerinizdeki beyaz mine kaplamayı aşındıran belli yiyecek ve içeceklerdeki asitlerdir. Örneğin; soda yüksek oranda asitlidir ve asitlerin, dişlerinizdeki koruyucu dış tabakasını aşındırmaya başlamasına yol açar.

Dişler Neden Sararır?

Diş minesi en kalın haliyle doğal olarak beyazdır. Ne yazık ki, aşındıkça şeffaflaşır ve dişin altındaki “dentin” denen bir sonraki kaplama gözükmeye başlar.

Dişinizdeki bu dentin tabakası, doğal olarak mine kaplamasından daha sarı tondadır. Böylece mine tabakası inceldikçe dişleriniz daha sarı gözükür. Bu yüzden daha yaşlı insanların nispeten daha sarı dişleri vardır. Zaman geçtikçe, beyaz koruyucu kaplama daha fazla aşınır.

Dişlerin sararma sebepleri ve tedavilerini anlatan kısa videoyu izleyin.

Dişlerin Sararmasına Sebep Olan 8 Yiyecek ve İçecek

Aşağıda dişlerinizi sarartmaya sebebiyet veren suçlu yiyecek ve içecekler listesi yer almaktadır. Birçoğunun bu listede olmasının nedeni sadece lekelemeleri değil, ayrıca diş sararmasına çifte darbe olarak asitli olmaları ve mineyi aşındırabilmeleridir.

Dişlerinizi sarartan bazı yiyecek ve içecekler sağlıksız olup, bunlardan kaçınmak gerekirken, tam tersi 1-2 tanesi de sizin için iyidir. Listeyi takip ederseniz, bu yiyecek ve içecekleri tüketmeyi bırakmadan verdikleri zararı minimuma indirecek şaşırtıcı şekilde basit şeyler olduğunu görebilirsiniz.

#1 Siyah Çay

Siyah çay dişte lekelere yol açan tanenlerle doludur ve diş rengini bozan en problemli içecek olduğu düşünülmektedir.

Diş minesinin yüzeyine yapışan oldukça renkli başka bileşenlerin artmasına neden olan tanenler içeren diğer lekeleyici yiyecek ve içeceklerle (lekelerini beyaz tişörtlerinizden çıkarmakta zorlandığınız her şey) tüketildiğinde, siyah çay özellikle kötüdür.

Yeşil çayın problemlere daha az sebep olduğu ve daha sağlıklı olduğu düşünülmektedir. Bu yüzden siyah çayı yeşil çayla değiştirmek gelecek gülüşleriniz için iyi bir şey olabilir.

diş sararması siyah çay

Siyah çay dişte lekelere yol açan tanenlerle doludur ve diş rengini bozan en problemli içecek olduğu düşünülmektedir.

#2 Kola,Soda ve Sporcu İçecekleri

Kola’da ve diğer birçok asitli içeceklerdeki fosforik ve sitrik asitler, içerdikleri aşırı miktarlardaki asidik şekerle birlikte, diş minesini aşındırır.

Kola’nın içine bırakılan bir dişin bir gecede tamamen erimesiyle ilgili eski hikaye kanıtlanmamıştır ancak  benim gördüğüm deneylerde Kola’nın içindeki dişin rengi bir gecede ciddi şekilde bozulmaktadır, bir haftada ise siyahlaşmaktadır. Kola, açıkçası dişinize uzun süre yapışmasını isteyeceğiniz bir şey değildir. Kola’yı sadece dişlerinize yaptıklarından dolayı değil, aynı zamanda diğer birçok sağlık sebeplerinden ötürü de bırakmak istiyorsanız, “Diyet sodayı daha sağlıklı bir şeyle değiştirmenin 7 yolu” sayfasına bakın.

Kola; amonyak bazlı karamel rengi ve önemli orandaki asit seviyesi nedeniyle kötüyken, daha açık renkli gazlı içecekler de diş minesine zarar verecek kadar asitlidir. Ayrıca son yapılan çalışmalar, sporcu içeceklerinin bile tüm Kola’lardan daha yüksek oranda yok edici asitler içerdiğini göstermiştir.

#3 Şeker ve Tatlılar

Çiğnediğiniz sert şekerler ve parlak renkli tatlılar diş lekeleri için, sadece içerdikleri yüksek orandaki şekerden değil, ayrıca ağzınızda kaldıkları sürenin uzunluğu yüzünden de çok büyük bir problemdir.

Ne kadar uzun süre ağızda kalırlarsa, dişlerin korumalarına o kadar çok zarar verirler. Tatlılarla ve listedeki diğer her yiyecek ve içecekle ilgili genel bir kural der ki; eğer dilinizi lekeliyorsa, büyük ihtimalle dişlerinizi de yavaşça lekeliyordur.

#4 Kırmızı ve Beyaz Şarap

Kırmızı şarap, koyu renkli polifenol ve tanenleri sebebiyle en çok bilinen diş lekeleyicilerdendir. Beyaz şarap da, listedeki leke yapıcı yiyecek ve içeceklerle aynı anda alındığında diş minesine astar görevi gören tanen ve asidik doğasından ötürü problemlidir.

Beyaz şarap içerek, bu problemlerden kaçabileceğinizi düşünmeyin, durum daha bile kötü olabilir.

diş sararması kırmızı beyaz şarap

Kırmızı şarap, koyu renkli polifenol ve tanenleri sebebiyle en çok bilinen diş lekeleyicilerdendir.

#5 Köri ve Diğer Soslar

Köri, tatlı biber ve domates sos gibi parlak renkli soslar gözenekli diş minesine yapışabilir. Muhtemelen uzun süre dişlerinizde kalmalarını istemezsiniz.

İlginç bir şekilde, yemeğe yeşil salata veya brokoli ve karnabahar gibi buharda pişen sebzelerle başlangıç yapmanın, diş minesi üzerinde lekelenme ihtimalini düşürecek koruyucu bir tabaka oluşturduğu görülmüştür. Bu yüzden bol bol yeşillik yiyin, özellikle de yemeğe başlarken. Hem sizin için hem de dişleriniz için gerçekten iyilerdir.

diş sararması köri

Köri, tatlı biber ve domates sos gibi parlak renkli soslar gözenekli diş minesine yapışabilir.

#6 Çeşniler

Soya sosu, balsamik sirke ve ketçap gibi sofra çeşnilerinin dişleri lekelemeye yol açtığına inanılmaktadır ve herhangi birini kullandıktan sonra kesinlikle aşağıda bahsedeceğimiz basit önerileri uygulamak isteyeceksiniz.

#7 Meyve Suları

Kola’yla veya garip bir şekilde renklendirilmiş sporcu içecekleriyle aynı düzeyde olmasa da ticari meyve suları çoğu insanın fark ettiğinden çok daha asitlidir ve özellikle parlak renkli olanlar, dişlerinin beyaz kalmasını isteyenler için büyük problemdir.

Taze sıkılmış meyve suları aynı şekilde işlenmemiştir, bu yüzden asit konusunda o kadar büyük problem değillerdir ancak yine de dişlerinizde uzun süre kalmalarını istemezsiniz.

diş sararması meyve suları

Ticari meyve suları çoğu insanın fark ettiğinden çok daha asitlidir.

#8 Parlak Renkli Meyve ve Sebzeler

Sizin için çok faydalı olmalarının yanında; nar, yaban mersini ve pancar gibi bazı meyveler ve sebzeler polifenol gibi çok güçlü renk bileşenleri içermektedirler. Bu maddelerin vücuda çok faydası vardır fakat dişleriniz için o kadar iyi değildir.

Bu listedeki en sağlıklı şeylerden kaçınmak yerine, bu yiyecek ve içeceklerin lekeleyici potansiyellerini minimize edecek iki yönteme bakalım.

Dişlerin Sararmasını Engelleyen 2 Basit Yol

En sevdiğiniz bazı yiyecek ve içeceklerin dişleriniz için ne kadar lekeleyici ve asitli olduklarını okuduktan sonra, bunları yer yemez diş fırçanıza koşmayı düşünebilirsiniz. Ancak bu çok yanlış olur.

Diş minesi, bu yiyecek ve içeceklerden birini tükettikten sonra en az yarım saat boyunca daha yumuşak hale gelir. Bu sürede diş fırçalamak, zayıflamış mineyi aşındırarak durumu daha kötü hale getirebilir. Neyse ki 1 saat içinde tekrar sertleşir ve eğer isterseniz yumuşak kıllı bir diş fırçasıyla dişlerinizi fırçalayabilirsiniz.

Yukarıdaki listede yer alan suçlulardan birini tükettiğinizde iki basit şeyi yapmayı hatırlamak sizin için iyi olacaktır.

Yapacağınız ilk şey; yemeğinizi veya içeceğinizi bitirdikten sonra büyük bir yudum su alıp, asit veya lekeleyici bileşenleri temizlemek için ağzınızın içinde çalkalamaktır. Sadece bunu yapmanız bile dişlerinizin beyaz kalması için büyük fark yaratacaktır.

İkinci yöntem ise, yedikten sonra daha çok tükürük salgılamaya çalışmanız ve bunu dişleriniz üzerinde hareket ettirmenizdir. Bir yudum sudan sonra bunu yapmak daha kolay olur ve bu tükürük, mine erozyonu, leke ve çürüklere karşı ağzınızın doğal savunmasıdır.

Aynı sebepten, yemekten sonra şekersiz sakız çiğnendiğini duymuşsunuzdur ama bu gerekli değildir (çoğu şekersiz sakız tehlikeli aspartam içerir bu yüzden kaçınılmalıdır). İlk olarak ağzınızda bir yudum suyu gezdirirseniz, ekstra tükürük salgılamanız daha kolay olur ve bunu tekrarlayabilirsiniz.

Dişlerinizin güçlü, beyaz ve korumalı kalmasını istiyorsanız, bunu alışkanlık haline getirmelisiniz. Yukarıdaki listedekilerden birini tükettiğinizde bu işlemleri daha sık uygulamalısınız.

Diş Beyazlatma

Gittikçe daha fazla insan, daha beyaz bir gülüşe sahip olmak için değişik diş beyazlatma yöntemlerini tercih ediyor. Zaten dişleriniz sarıysa, bu, dişlerinizi daha beyaz hale getirecek en hızlı yoldur.

Bir seçenek, ev yapımı beyazlatıcı kitler kullanmaktır. Bunlar son yıllarda daha iyi hale geldi ve sonuç bakımından dişçiye gitmekle aynı pratikliğe sahipler.

Çoğu dişçi diş beyazlatma hizmeti sunmaktadır. Dişlerinizin aşamasına göre, dişçinizi birkaç kez ziyaret edebilirsiniz. Dişçiler bu işlemi 3000-4000 TL civarında uygulamaktadırlar.

Alternatif olarak, bu tamamen doğal yöntemi deneyebilirsiniz. Biraz zaman alıyor fakat kesinlikle çalışıyor.

Sonuç

Bu yazının amacı, yukarıdaki yiyecek ve içecekleri asla yememenizi söylemek değil (ancak gazlı içecekleri bırakmak dişlerinizden çok bel çevrenize fayda sağlar).

Amacımız, zamanla diş sararmasının sebeplerini fark etmenizi sağlamak ve dişlerinizi korumanız için bunları yiyip içtikten sonra uygulayacağınız bazı basit yolları öğretmektir.

Dergilerde yer alan modellerdeki gibi baş döndürücü olmasa da, en azından gülmekten korkmayacağınız kadar beyaz olmalarını sağlayabilirsiniz.